Het boek The Golden Compass van Philip Pullman deed heel wat stof opwaaien. De film ook, omdat een aantal zaken wat minder benadrukt werden. En het werd al snel duidelijk dat de andere twee delen uit de serie nooit verfilmd konden worden in deze vorm. Niet vanwege de special effects, maar vanwege de inhoud van de verhalen. Maar The Golden Compass is toch een simpel kinderverhaaltje? Of is het veel subversiever?

Jeugdboek met een boodschap verpakt in avontuur

Op het eerste gezicht is het verhaal van The Golden Compass een soort van coming-of-age boek, waarin een kind langzaam de volwassen wereld binnenstapt. Lyra, een nogal eigenwijs en soms vervelend jong meisje, stort zichzelf in een avontuur waarvan alles anders loopt dat ze gedacht had. Ze wordt als kind zonder ouders meegenomen door de fascinerende vrouw Mrs. Coulter, die haar eindelijk als volwassene lijkt te behandelen. Maar is deze vrouw wel zo gesteld op Lyra? Als Lyra’s beste vriend verdwijnt, en ze ontdekt dat er meer kinderen verdwenen zijn, trekt Lyra er in haar eentje op uit om de kinderen op te sporen, en te redden, natuurlijk. De reden waarom de kinderen verdwijnen en hoe volwassenen met ze omgaan is een allegorie voor de manier waarop religie mensen wil vastbinden aan hun interne religieuze waarheid.

Maar laat zo’n zin je niet afschrikken! Deze film is verder ook gewoon spannend!

Fantasy-elementen en steampunk machines

De wereld van de film is een mengelmoes van fantasy en steampunk. Er zijn heksen, sprekende ijsberen en alle mensen hebben een ‘daemon’,  en soort van geweten dat het uiterlijk van een dier aanneemt. Maar er zijn vliegende schepen, veel koperkleurige details en het voelt allemaal behoorlijk victoriaans aan. Ook de alethiometer, waarmee Lyra de waarheid kan lezen, ziet er uit als een steampunk prop. Vaak denkt men dat dit soort fantastische invalshoeken betekennen dat een verhaal voor kleine kinderen geschikt is, maar The Golden Compass is echt leuker voor kinderen vanaf een jaar of 11-12. En de Kijkwijzer is dat met me eens, min of meer.

We hebben The Golden Compass op dvd, maar ook gezien op Netflix. Let wel, de hoofdpersoon is een behoorlijk brutaal meisje, en niet eentje die gevaar uit de weg gaat of zich huilend achter een jongen moet verbergen, Ze is ook geen Hermione, die het moet hebben van haar intelligentie. Lyra is een ongewoon meisje, wat we niet vaak zien in films.

Waarom moet je The Golden Compass zien?

Omdat het een mooie film is, natuurlijk. Mooie kostuums, mooie effects, en het verhaal loopt ook lekker door. Ik vond het een vrij unieke (familie)film, waar een heleboel cliche’s vermeden worden, en andere juist helpen om het verhaal snel op je in te laten werken. Jammer alleen dat de regisseur uiteindelijk niet zijn eigen werk mocht afleveren, want de studio heeft de hele film opnieuw ge-edit. Waarschijnlijk om mensen met een religieuze achtergrond minder voor het hoofd te stoten. Maar gelukkig zit er nog voldoende van het originele verhaal in. Dat komt waarschijnlijk omdat er heel veel, heel subtiel is ingewerkt.

Kijk maar. Hadden we allemaal maar een alethiometer.